Στην Onassis Mandra έως τις 5 Δεκεμβρίου θα φιλοξενείται το “clinamen” του Γάλλου συνθέτη και εικαστικού Céleste Boursier-Mougenot. Με το που εισέρχεσαι στον χώρο ο ήχος είναι αυτός που οδηγεί τη διαδρομή σου σε απόλυτη αρμονία με το νερό και την ροή του. Τρεις γαλάζιες, στρογγυλές πισίνες-δεξαμενές με νερό και στην επιφάνειά τους εκατοντάδες λευκά πορσελάνινα μπολ που επιπλέουν και με την κίνηση του νερού συγκρούονται απαλά το ένα με το άλλο δημιουργώντας ένα εμβυθιστικό ηχοτοπίο που θυμίζει καμπάνες που χτυπούν.
Το “clinamen” είναι ένα έργο ζωντανό, σε κίνηση, σε ροή, με κάθε συνομιλία του να είναι μοναδική, κάθε ηχητικό αποτέλεσμα διαφορετικό από το προηγούμενο. Αντλεί από τις ιδέες της απροσδιοριστίας του John Cage, τις γενετικές μουσικές δομές του Brian Eno και από έργα καλλιτεχνών που διερεύνησαν τη σχέση ανάμεσα στην τάξη και το τυχαίο, όπως ο Marcel Duchamp και ο Hans Haacke.
Η θερμοκρασία του νερού διατηρείται περίπου στους 30°C, προκειμένου να ενισχύεται η δημιουργία και η μεταφορά του ήχου, ενώ οι πισίνες είναι στοιχισμένες σε τρία επίπεδα. Το τρίτο και τελευταίο διαφέρει από τα άλλα δύο, καθώς είναι και το μόνο που κλείνει από πάνω και έτσι έχεις την ευκαιρία να απολαύσεις τα υλικά του έργου να αλληλεπιδρούν υπό διαφορετικό φως και ήχο, σαν να εισέρχεσαι σε μια υδάτινη σπηλιά που οι αισθήσεις μεγεθύνονται, κλιμακώνονται.
Ο Céleste Boursier-Mougenot δουλεύει πάνω στο “clinamen” από το 1997, έχοντας δημιουργήσει πάνω από είκοσι εκδοχές της πολυαισθητηριακής εγκατάστασης, πάντα σε συνομιλία με τον εκάστοτε εκθεσιακό χώρο. Πριν τα πορσελάνινα μπολ ενταχθούν στην εγκατάσταση, ο καλλιτέχνης στράφηκε σε καθημερινά αντικείμενα, παιχνίδια, κομμάτια ξύλου και μικρά μουσικά όργανα, ακόμη και σε ένα γιουκαλίλι.
Ξεκινώντας από το CAPC Musée de Bordeaux σχεδόν 30 χρόνια πριν προσγειώθηκε το 2025 στην Bourse de Commerce – Pinault Collection στο Παρίσι και το 2026 στο Park Avenue Armory στη Νέα Υόρκη. Αυτό που κάνει όμως τη συγκεκριμένη παρουσίαση ξεχωριστή είναι ότι για πρώτη φορά σε συνεργασία με τη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση τοποθετείται σε εξωτερικό χώρο. Και κάπως έτσι τα στοιχεία της φύσης και τα καιρικά φαινόμενα γίνονται και αυτά κομμάτια του έργου. Το φως του ήλιου, η σκιά, ο αέρας, η βροχή, ο ήχος της πόλης έρχονται να δώσουν μία ακόμα διάσταση, να προσθέσουν ένα ακόμα σταθμό στην εξέλιξή του.
«Από την αρχή υπήρχαν άνθρωποι που ήθελαν να τοποθετηθεί το έργο έξω. Έλεγα όχι, είναι ένα κομμάτι για εσωτερικό χώρο, πρέπει να βρίσκεται σε μουσείο… Εδώ βέβαια κατάλαβα ότι ήταν ιδιαίτερα προστατευμένο, οπότε ήταν μια καλή ευκαιρία να το δοκιμάσουμε. Το πρώτο τεστ έξω», αναφέρει ο Céleste Boursier-Mougenot.
Τι γίνεται όμως σε περίπτωση βροχής; Θα είναι σαν να ανοίγει μια «νέα σελίδα αυτής της περιπέτειας», σημειώνει, καθώς βάσει οδηγιών η εγκατάσταση θα λειτουργεί κανονικά σε περίπτωση ελαφριάς βροχής, ενώ η προσωρινή διακοπή της λειτουργίας της ενδέχεται να υπάρξει σε έντονα καιρικά φαινόμενα.
Όσον αφορά το κυκλικό σχήμα που έχει επιλέξει για τις πισίνες σημειώνει ότι είναι: «Αυτό είναι το απλούστερο σχήμα. Ανακάλυψα ότι όταν υπάρχει καμπύλη, το κοινό ακολουθεί τις καμπύλες και όλα γίνονται σαν χορογραφία… Και η πισίνα πρέπει να έχει κυκλικό σχήμα, διαφορετικά δεν μπορούν να υπάρχουν τα δύο ημισφαίρια. Δεν λειτουργεί το ίδιο με το τετράγωνο ή οποιοδήποτε άλλο σχήμα. Εγώ ρυθμίζω το ρεύμα, το οποίο πηγαίνει μέσω του κέντρου της πισίνας. Είναι ένα ελεύθερο σύστημα και έτσι μπορούν να υπάρξουν εναλλαγές.»
Στον χώρο της Onassis Mandra παράλληλα με τη λειτουργία της εγκατάστασης φιλοξενείται και το βιβλιοπωλείο του 0fr. Paris, εγκαινιάζοντας τη συνεργασία του με τη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, στο πλαίσιο της οποίας θα διατίθεται μια επιμελημένη συλλογή βιβλίων σε έκδοση ή επιμέλεια του 0fr.Paris, καθώς και αποκλειστικές εκδόσεις και αντικείμενα περιορισμένης κυκλοφορίας, δημιουργημένα ειδικά για αυτή τη συνεργασία.
Την ίδια στιγμή μια επιλογή τίτλων των Onassis Publications θα διατίθεται στα βιβλιοπωλεία του 0fr.Paris στο Παρίσι, το Τόκιο και τη Σεούλ, συστήνοντας το εκδοτικό πρόγραμμα και τους καλλιτέχνες του Ιδρύματος σε νέα κοινά διεθνώς.